Źródła finansowania zewnętrznego w przedsiębiorstwie. Jak sfinansować inwestycję?

Źródła finansowania można podzielić na własne i obce, zwane też zewnętrznymi. Do drugiej grupy należą kredyt, pożyczka, obligacje, leasing, franchising i faktoring.

Kredyt

Kredyty mogą być udzielane wyłącznie przez banki. Są one specyficzną formą przedsiębiorstwa, ze względu na zasady prowadzenia księgowości i sprawozdawczości. Jednym z aspektów jego działalności jest kredytowanie inwestycji finansowych. Odbywa się to poprzez zawarcie umowy kredytu. Na jej podstawie bank zobowiązuje się oddać kredytobiorcy kwotę środków przeznaczonych na określony cel. Kredytobiorca zobowiązuje się natomiast do korzystania z niej na warunkach określonych w umowie, zwrotu kwoty wykorzystanego kredytu łącznie z odsetkami w wyznaczonych terminach spłat, a także do zapłaty prowizji. Stroną umowy kredytu może być osoba prawna lub fizyczna bądź podmiot gospodarczy, który nie posiada osobowości prawnej.

Wysokość kredytu, treść warunków umowy, a także decyzja o udzieleniu kredytu są uzależnione od pewnych czynników. Do ich grona należą zdolność kredytowa kredytobiorcy, czyli zdolność do spłaty kredytu z odsetkami w umówionym terminie. Zostaje ona określona w oparciu o dokumentację przedstawioną przez kredytobiorcę.

Pożyczka

Pożyczka w przeciwieństwie do kredytu może być udzielona przez każdą osobę fizyczną, osobę prawną bądź jednostkę organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej. Polega ona na przekazaniu określonej kwoty środków pieniężnych do dyspozycji pożyczkobiorcy. Pożyczka zostaje udzielona na podstawie umowy, która wcale nie musi być odpłatna. Oznacza to, że pożyczkodawca może, ale nie musi otrzymać wynagrodzenia za pożyczoną kwotę. Przedmiotem umowy pożyczki mogą być nie tylko pieniądze, ale także rzeczy oznaczone co do gatunku. Tytułem przykładu można wskazać na surowce, benzynę, nasiona i zboże. W przeciwieństwie do umowy kredytowej, umowa pożyczki nie musi zawierać celu, na jaki pożyczkobiorca musi wykorzystać uzyskane środki.

Obligacje

Emisja obligacji należy do alternatywnych źródeł finansowania oraz jest polecana szczególnie przedsiębiorstwom poszukującym znacznych kapitałów na planowane inwestycje. Obligacje są papierami wartościowymi emitowanymi w serii. Treść obligacji zawiera stwierdzenie, że jest dłużnikiem właściciela obligacji. Zobowiązuje się on jednocześnie do wykupu obligacji. Emitent poprzez emisje obligacji zaciąga zobowiązanie na rynku kapitałowym. Obligacja jest papierem dłużnym. Od momentu emisji do czasu wykupu obligacji może ona wielokrotnie zmieniać właściciela. Każdy kolejny posiadacz obligacji, zwany obligatariuszem staje się wierzycielem emitenta, czyli przedsiębiorcy.

Innym rozwiązaniem jest emitowanie obligacji zamiennych. Charakteryzują się one tym, że obligatariusz może zamienić obligacje na akcje emitenta. Uzyskany wskaźnik zysku netto na akcję jest bardziej korzystny niż przy emisji akcji. W ten sposób spółka wykorzystuje efekt tzw. dźwigni finansowej.

Leasing

Leasing jest jedną z nowych metod finansowania inwestycji. Umożliwia on inwestorowi korzystanie z określonych dóbr inwestycyjnych i pobierania z nich pożytków. Niemniej nie staje się ich właścicielem, przynajmniej w okresie trwania umowy. Dopiero po jej zakończeniu może mieć on prawo do wykupienia przedmiotu leasingu. Leasing umożliwia sfinansowanie większej części, a niekiedy nawet całości kosztów inwestycji leasingobiorcy. Jego przewagą nad kredytem i pożyczką jest elastyczne dostosowanie warunków umowy do indywidualnych potrzeb i preferencji. W odróżnieniu od obligacji leasing zapewnia korzyści podatkowe i bilansowe. Dochodzi do zmniejszenia całkowitych kosztów inwestycji, ponieważ suma opłat zapłaconych przez korzystającego może być niższa niż w razie nabycia. Leasing powoduje też rozszerzenie możliwości kredytowych, ponieważ osiągnięcie kredytu na warunkach leasingu nie ogranicza zdolności do zaciągania kredytów w innej formie. Kredyt leasingowy nie przyczynia się do wzrostu współczynnika zadłużenia podmiotu gospodarczego.

Niemniej leasingobiorca ponosi odpowiedzialność za przedmiot umowy oraz ryzyko cenowe i rzeczowe. Skutki zwłoki z uiszczeniem opłat leasingowych są bardzo dotkliwe, a koszty transakcji obciążające korzystającego wysokie.

Franchising

Franchising jest formą współpracy między przedsiębiorcami. Stronami umowy są organizator sieci (franczyzodawca) i franczyzobiorca. Umowa reguluje stosunki między dwoma stronami jest podstawowym elementem franchisingu. Franczyzodawca zobowiązuje się do udostępnienia franczyzobiorcy przez czas określony lub nieokreślony koncepcji i techniki prowadzanie określonej działalności gospodarczej, a także praw związanych z własnością przemysłową (godło, emblemat, symbol, patent, wynalazek, znak towarowy, wzorów użytkowych i zdobniczych) oraz wiedzy know – how.

W początkowych fazach rozpoczęcia współpracy franczyzobiorca korzysta z pomocy franczyzodawcy w kwestii wyboru lokalizacji, planu tworzenia firmy, uzyskania środków finansowych, podejmowania decyzji inwestycyjnych, zakupu wyposażenia i szkoleń personelu.

Coraz więcej przedsiębiorstw w Polsce korzysta z tej formy finansowania. Niemniej ogranicza on swobodę działania oraz wiąże się z obowiązkiem wniesienia wkładu (tzw. wpisowe) i uiszczania opłat franchisingowych.

Factoring

Factoring jest zewnętrznym źródłem finansowania przedsiębiorstw o specyficznym charakterze. Należy on do sposobów kredytowania przez bank lub inną instytucje finansową należności przedsiębiorstw powstających na skutek sprzedaży towarów i produktów przed terminem płatności. Strony umowy to faktorant i faktor. Faktorant jest firmą dokująca sprzedaży i udzielającą odbiorcom kredytu handlowego. Faktor przekazuje faktorantowi równowartość należności w gotówce po pomniejszeniu o odsetki i inne opłaty przewidziane w umowie.

finansowanie_inwestycji_w_firmieFactoring polega na cesji wierzytelności faktoranta na faktora, który uzyskuje uprawnienie do otrzymania zapłaty pieniężnej w określonej kwocie i terminie. Faktoring jest związany z szeregiem usług dodatkowych, w tym m.in. windykacją należności, prowadzeniem rozliczeń między faktorantem i dłużnikiem itd.

Głównym celem factoringu jest rozwiązanie problemu z przepływem gotówki pojawiających się w przypadku niedotrzymania terminu płatności przed dłużnika. Popularność faktoringu wzrasta, a początki rozwoju tej formy finansowania są datowane na lata 90. XX wieku. Należy on do najmłodszych sposobów pozyskiwania środków przez przedsiębiorców.