Judaizm. Co to jest? Zasady, charakterystyka.

Judaizm jest najstarszą monoteistyczną religią uchodzącą za prekursora chrześcijaństwa i islamu. Judaizm jest również narodową religią Żydów. Religia jest zespołem wartości, postaw etycznych i norm, które wynikają z tradycji, religii i obyczaju żydów.

Mojżesz był uważany za założyciela religii judaistycznej. Od jego imienia judaizm bywa nazywany religią mojżeszową i mozaizmem. Mojżesz żył około 1250 roku przed naszą erą. Syn Amrama i Jakebed z plemienia Lewi urodzonym w Egipcie. Uchodzi on za twórce przymierza między Bogiem i ludem izraelskim oraz wyzwoliciela ludu izraelskiego z niewoli egipskiej. Mojżesz dał ludowi Torę, obejmująca 5 ksiąg Mojżeszowych. Jako założyciel religii był on równocześnie prawodawcą, kapłanem i przywódcą ludu. Uznano go za nosiciela objawienia zarówno przez islam, jak i chrześcijaństwo.

Symbole judaizmu

Głównymi symbolami judaizmu są gwiazda Dawida i menora. Gwiazda Dawida zwana też Tarczą Dawida jet sześcioramienną gwiazdą utworzoną przez dwa przeplatające się trójkąty. Menora jest siedmioramiennym świecznikiem wykonanym z były metalu. Pierwotnie służył on do oświetlania świętego miejsca. Żydzi mają stałe miejsca kultu zwane synagogami (tzw. bożnice). Świątynia żydowska jest budowlą, w której odbywają się zebrania gminy żydowskiej na modlitwę, sądy i dyskusje. W średniowieczu synagogi miały konstrukcje dwunawowej hali. Od XVI wieku jest centralną i jednoprzestrzenną oraz bimą znajdującą się pośrodku.

Doktryna judaistyczna

Głównym założeniem doktryny judaistycznej jest wiara w jednego i jedynego Boga, który jest rzeczywistym bytem. Do podstawowych założeń doktryny judaistycznej należą również ufność i wiara w religijne posłannictwo Żydów. Uważają oni siebie jako naród wybrany przez Boga. Należy dodać, że zasady religii żydowskiej, które są jednocześnie surowo przestrzeganym prawem są spisane w Talmudzie. Pełni on orlę uzupełnienia Starego Testamentu.

W doktrynie judaizmu określono szereg cech Boga wynikające ze Starego Testamentu. Bóg jest najwyższym bytem i stwórcą świata, jakimi któremu ludzie muszą oddawać cześć. Jahwe sprawuje opatrzność nad światem oraz zewnętrzny wobec świata. Bóg w judaizmie jest ukazywany jako wszechmocny i wszechobecny, ale zarazem sprawiedliwy i miłosierny. Ważnym przymiotem Boga w judaizmie jest bezcielesność. W doktrynie judaizmu zakazane jest wyobrażanie Boga za pośrednictwem materii. Można jedynie przedstawić Jahwe za pomocą słowa.

Jednym z założeń judaizmu jest zasada harmonii między Bogiem i światem, podstawą której jest posłuszeństwo prawu ogłoszonemu ludziom przez Boga. Podstawą tej zasady jest też przymierze zawarte za pośrednictwem Mojżesza na Synaju. Zgodnie z tradycją Żydzi wierzą, że z narodu żydowskiego, jako narodu wybranego wyjdzie Mesjasz ustanawiający Królestwo Boże na ziemi. Będzie ono przygotowaniem do ostatecznego królestwa w przyszłym świecie. Wtedy nastąpi zmartwychwstanie zmarłych i sąd ostateczny będący dopełnieniem bożego dzieła.

Koncepcja człowieka

Podstawowym założeniem judaistycznej koncepcji człowieka zakłada jedność ciała i duszy, co umożliwia człowiekowi spełnianie powinności względem Boga i świata. Człowiek powinien realizować zadania wyznaczonych przez Boga. Staje się to możliwe tylko wtedy, gdy człowiek powstrzymuje się od bałwochwalstwa, bluźnierstwa, zabójstwa i kradzieży oraz kazirodztwa. Ponadto człowiek musi wystrzegać się jedzenia mięsa wyrwanego z żywych zwierząt oraz przestrzegać sprawiedliwości.

Zasady etyki

Przykazania dane ludziom przez Boga są metafizyczną podstawą etyki. Żydów obowiązuje dodatkowo szereg nakazów i zakazów sformułowaniu w Biblii i Talmudzie. Szczegółowo regulują one życie Żydów zgodnie z nakazami wiary. Są one związane między innymi z:
– obrzezaniem
– szabatem
– modlitwą
– przepisami pokarmowymi
– świętami i postem
– zawieraniem małżeństwa

Odłam ortodoksyjny

Ortodoksyjny odłam judaizmu jest ruchem antyreformistycznym sprzeciwiającym się tendencjom do racjonalizmu, reformy i oświecenia. Bardzo dużą rolę w rozwoju ortodoksyjnym w XIX wieku odegrali S.R. Hirsch i Z. Frankel. S. R. Hirsch stanął w obronie starego rytuału, modlitw i utożsamiania religii z narodem. Z kolei Z. Frankel sprzeciwiał się z wyeliminowaniu z liturgii wzmianek o Syjonie oraz wprowadzaniu do niej języków poza językiem hebrajskim. Obecnie w ramach judaizmu ortodoksyjnym wyróżnia się takie kierunki, jak:
– liberalny
– konserwatywny
– chasydzki
– reforowany
– talmudyczno – rabiniczny
Ideologia każdego z kierunków jest oparta na takich samych założeniach doktrynalnych i moralnych usystematyzowanych przez rabiego M. ben Majmona.

judaizmGłówne założenia doktrynalne judaizmu ortodoksyjnego można zawrzeć w dwunastu głównych zasadach. Według pierwszej zasady jest tylko jeden Bóg. Kolejne prawdy wiary wyznaczają przymioty boskie, w tym niematerialność, bezcielesność i wieczność. Żydzi wierzą, że Bóg jest bez początku i bez końca oraz posiada wyłączne prawo do oddawania mu kultu i czci. Prorocy byli wysłańcami Boga, dlatego należy wierzyć ich słowom. Zgodnie z prawdami wiary wyznawców judaizmu Mojżesz jest największym prorokiem, któremu wszechmocny Bóg podyktował niezmienne Prawo na Synaju. Bóg jest wszechwiedzący, dlatego zna wszystkie ludzkie myśli i czyny. Wynagradza on za wypełnianie prawa i karze za jego przekraczanie. Od Boga zależy pojawienie się Mesjasza oraz wskrzeszenie zmarłych. Wyznawcy judaizmu wierzą też w nieśmiertelność ludzkiej duszy.