Szabas (Szabat). Co to jest? Jak świętować?

Szabat jest najważniejszym świętem dla Żydów wymienionym w Dekalogu jako czwarte przykazanie.

Szabat został ustanowiony na cześć Boga Stworzyciela i Przymierza zawartego z Izraelem. Przypomina on także Żydom wyzwolenie z egipskiej niewoli. Według Żydów Szabat jest największym darem otrzymanym od Boga. Święto uosabia harmonię, wewnętrzne uspokojenie i pokój.

Powstrzymanie się od pracy

Wyznawcy Judaizmu powstrzymują się od pracy w Szabat, ponieważ jest to akt wiary. Praca łączy się z podporządkowaniem sobie natury i prowadzi człowieka do poczucia, że jest jedynym stwórcą i panem. Szabat uzmysławia natomiast, że jest nim Bóg. Zakaz pracy wiąże się z tym, że człowiek powinien osiągnąć stan odpoczynku (hebr. menucha). Oznacza on stan, w którym nie ma ani strachu, ani nieufności, konfliktu i walki. Przestrzegając zasad związanych z Szabatem należy osiągnąć ten stan. Szabat jest podniosłym i radosnym świętem. Według Talmudu w tym dniu człowiek otrzymuje dodatkową duszę przydającej świętości należnej świętu. Opuszcza go ona wraz z zakończeniem dnia.

Obyczaje związane z Szabatem

Powinno się przekazać co najmniej jedną czwartą, ale nie więcej niż połowę pieniędzy wydawanych w ciągu tygodnia na przygotowanie Szabatu. Pożyczka na ten cel powinna być nieoprocentowana oraz zwrócona w pierwszej kolejności. W przygotowaniach do Szabatu powinni brać udział wszyscy członkowie rodziny. Przed Szabatem ortodoksyjni Żydzi dokonywali rytualnej kąpieli w mykwie. Starali się oni wyglądać czysto i odświętnie. Nakaz powstrzymania się od pracy na czas Szabatu wymaga zatrudnienia do pomocy osoby niebędącej wyznawcą Judaizmu (hebr. szabes-gojem). Przed rozpoczęciem Szabatu mężczyźnie spotykają się w synagodze na nabożeństwie Kabalat Szabat.

Obchodzenie święta

Obchody święta rozpoczynają się poprzez zapalenie i błogosławieństwo świec. Dokonuje tego zawsze kobieta. Pan domu po powrocie z synagogi błogosławi żonę i dzieci, po czym rodzina wspólnie zasiada do stołu. Na odświętnie nakrytym stole znajdują się dwie świece, wino oraz dwie chałki przykryte serwetą. Wieczerza rozpoczyna się od błogosławieństwa wina (hebr. kidusz). Każdy z uczestników wieczerzy upija po łyku z kielicha wina. Kolejnym etapem jest obmywanie rąk i dalsze błogosławieństwa. Głowa rodziny błogosławi chałkę, a następnie każdy bierze po kawałku do zjedzenia. Wówczas są podawane inne dania i rozpoczyna się właściwa część wieczerzy.

Posiłki

Zgodnie z tradycją w szabat należy spożyć trzy posiłki, w tym jeden w piątkowy wieczór, drugi w sobotnie południe, a trzeci na koniec szabatu, czyli w sobotę wieczorem. Szabatowe menu z reguły zawiera ryby, siekaną wątróbkę z jajkiem, rosół z farfelkami lub czulent. Ostatnie z dań jest najbardziej charakterystyczne. Gorący posiłek jest przygotowywane z mięsa, ziemniaków, pęczaku, fasoli i cebuli. Na stole w czasie szabatu często pojawia się także słodki kugel przypominający pudding oraz cymes przygotowany z owoców i warzyw.

szabatZakończenie święta

Szabat kończy się o zmroku w sobotę. Uroczystość zakończenia szabatu jest zwana oddzieleniem (hebr. hawgada). Rodzina odmawia błogosławieństwa nad światłem, winem i wonnymi ziołami. Zapala się także dwie charakterystyczne, splecione świece oraz spożywa się trzeci z szabatowych posiłków. Zgodnie z tradycją powinien być on skromny oraz złożony z chałki, śledzi i piwa. Żydzi śpiewają też pieśni (hebr. zmirot).

Szabat jest radosnym świętem przeznaczonym na odpoczynek w gronie rodziny i poświęcenie czasu Bogu. Na czas jego trwania można zapomnieć o codziennych troskach i skoncentrować się na przyjemnościach. Podczas Szabatu zaleca się studiowanie pism religijnych ze szczególnym uwzględnieniem talmudycznego traktatu Nauki Ojców.