Jak zostać celnikiem. Czym się zajmuje agent celny?

     Agent celny zwany potocznie celnikiem jest osobą pośredniczącą między urzędem celnym a podmiotem dokonującym obrotu towarowego za granicą. Zajmuje sie czynnościami związanymi z właściwym przeprowadzeniem odprawy celnej. Przygotowuje dokumenty, sprawdza dokumentację przedłożoną przez osobę przekraczającą granicę, sprawdza przewożony towar pod kątem legalności, prawidłowego przewozu i zabezpieczeń. Jeżeli są to towary spożywcze bądź zwierzęce, ma obowiązek zgłoszenia ich do kontroli sanitarnej, albo weterynaryjnej. Oblicza i przyjmuje opłaty celne, podatkowe. Prowadzi magazyn celny. Celnik może pracować zarówno w jednostkach poza granicami kraju, jak i na terytorium Polski. Wówczas do ich obowiązków należy między innymi kontrolowanie przesyłek pocztowych oraz wykrywanie przestępstw związanych z zatrudnianiem cudzoziemców, którzy nielegalnie przebywają w kraju.

     Agent celny musi znać metody, któymi posługują się przemytnicy, a także posiadać wiedzę umożliwiającą rozpoznanie dzieł sztuki. Celnik musi posiadać wiedzę w dziedzinie zagrożonych gatunków zwierząt i roślin. Zawód o którym mowa wymaga od zainteresowanych osób ciągłego dokształcania się, między innymi w zakresie prawa, a także predyspozycji psychicznych. Główne cechy charakteru, które powinien posiadać celnik to opanowanie i rzetelność. Agent celny powinien posiadać umiejętność rozmowy z osobami, które są podejrzene o przemyt. Niektórzy celnicy są zatrudnieni w specjalnych jednostkach. Od nich wymaga się dodatkowo bardzo dobrej sprawności fizycznej i pełnej dyspozycyjności. Zawód jest jedną z niebezpiecznych profesji. Nie cieszy się dobrą renomą, co wynika ze stereotypowego postrzegania agentów celnych. Nowo zatrudniony agent celny zarabia około 2000 zł brutto. Po ukończeniu trzyletniego okresu przygotowawczego wysokość zarobków wzrasta. Agenci celni zarabiają około 3000 – 5000 zł brutto.

     Osoby, które są zainteresowane pracą w zawodzie celnika, powinny mieć pełną zdolność do czynności prawnych i korzystać z pełni praw publicznych. Wymaga się od nich minimum średniego wykształcenia i niekaralności. Obecnie dobrze jest posiadać wykształcenie wyższe – techniczne, ekonomiczne lub prawnicze. Coraz częściej wymaga się także znajomości co najmniej jednego języka obcego.

     Kandydaci do zawodu muszą zdać egzamin na agenta celnego, a następnie wystąpić z wnioskiem o wpis do ewidencji. Egzamin o którym mowa składa się z dwóch części. Pierwsza z nich to test składający się ze stu pytań z zakresu przepisów prawa administracyjnego, podatkowego i celnego. Czas rozwiązania testu to maksymalnie 150 minut. Warunkiem zaliczenia jest udzielenie poprawnych odpowiedzi na minimum 81 pytań. Niezaliczenie testu w pierwszym terminie powoduje konieczność przystąpienia do poprawki po upływie minimum dwóch miesięcy. W drugiej części egzaminu są sprawdzane praktyczne umiejętności zdających. Ich zadaniem jest przygotowanie i wypełnienie odpowiednich drukuch urzędowych. Egzamin poprawkowy odbywa się po złożeniu wniosku do komisji o ponowne przystąpienie do etapu praktycznego. Jeśli i tym razem egzamin nie zostanie zaliczony, kandydat musi przystąpić ponownie do części testowej. Po zdaniu egzaminu należy złożyć wniosek o wpisanie na listę agentów celnych skierowany do Dyrektora Izby Celnej w Warszawie.

     Istnieje możliwość zostania celnikiem bez posiadania licencji. Kandydat na celnika może zostać przyjęty na trzyletni okres służby przygotowawczej w agencji celnej. W tym czasie zdobywają teoretyczne i praktyczne umiejętności pracy w zawodzie. Po upływie trzech lat przystępują do egzaminu państwowego. Jeżeli go zaliczą, zostają zatrudnieni w stałej służbie. Koszty kursów w okresie służby przygotowawczej są pokrywane prez agencję celną. W sytuacji, gdy pracownik zrezygnuje z pracy przed upływem trzech lat, jest zobowiązany do zwrotu kosztów kształcenia. Wszyscy kandydaci na agenta celnego maja obowiązek zdać egzamin z języka obcego i uzyskanie certyfikatów.