Księgi wieczyste. Czym są? Co zawierają?

     Księga wieczysta ma za zadanie ustalić stan prawny nieruchomości albo własnościowego spółdzielczego prawa do lokalu. Zapewnia bezpieczeństwo obrotu na rynku nieruchomości.

Założenie i prowadzenie ksiąg wieczystych

     Księga wieczysta jest zakładana i prowadzona dla każdej nieruchomości albo prawa. Może być założona na wniosek właściciela nieruchomości, ale jest prowadzona niezależnie od zmian jego osoby, aż do chwili, gdy nieruchomość przestanie istnieć, np. zostanie przyłączona do innej nieruchomości. Akta księgi wieczystej są zbiorem dokumentów dotyczących nieruchomości. Obecnie księgi wieczyste są prowadzone w postaci klasycznej (papierowej) i zinformatyzowanej.

     W księdze wieczystej mogą być ujawnione zarówno prawa rzeczowe, jak również roszczenia i prawa obligatoryjne. Podstawą wpisu do księgi są dokumenty, m.in. uwierzytelnione wypisy i wyrysy z ewidencji gruntów i budynków, orzeczenia sądów i decyzje organów administracji, umowy i inne dokumenty, które mają moc dowodową do ustalenia prawa własności.

     Księgi wieczyste są prowadzone przez wydział ksiąg wieczystych sądu rejonowego. Numery są nadawane według kolejności rejestracji. Księgi wieczyste i akta ksiąg wieczystych są przechowywane w budynku sądu, ułożone w kolejności numerów repetytorium.

3 zasady ksiąg wieczystych

     Chcąc zrozumieć sens prowadzenia ksiąg wieczystych, należy przyjrzeć się trzem ważnym zasadom: jawności, domniemania wiarygodności i rękojmi wiary publicznej. Zasada jawności polega na tym, że każdy może przejrzeć księgi wieczyste w obecności pracownika wydziału ksiąg wieczystych. Domniemanie wiarygodności polega na tym, że prawo ujawnione w księdze wieczystej jest wpisane zgodnie z rzeczywistym stanem, natomiast prawo, które zostało wykreślone nie istnieje. Rękojmia wiary publicznej szczególnie chroni nabywcę nieruchomości. Jeżeli zaistnieje niezgodność między stanem prawnym nieruchomości według księgi wieczystej, a rzeczywistym stanem prawnym, to treść księgi wieczystej rozstrzyga na jego korzyść.

Jakie informacje znajdują się w księdze wieczystej?

     Księga wieczysta składa się z czterech działów. Pierwszy dział zawiera informacje dotyczące położenia i powierzchni nieruchomości. W drugim dziale, zwanym podmiotowym, znajdują się informacje dotyczące podmiotów, którym przysługują prawa rzeczowe. Zawiera określenie właściciela i użytkownika wieczystego, a także wysokość udziałów i rodzaj wspólności. Można w nim znaleźć informacje o bieżących numerach nieruchomości i podstawie nabycia. Trzeci dział ksiąg wieczystych jest poświęcony ciężarom i ograniczeniom. Znajdują się w nim wpisy i wykreślenia dotyczące ograniczonych praw rzeczowych oraz roszczeń i praw ograniczających rozporządzanie nieruchomością (np. prawo pierwokupu). Dział czwarty jest poświęcony hipotece. Znajdują się w nim wpisy i wykreślenia, które dotyczą ustanowienia wierzytelności hipotecznych i roszczeń, które są związane z hipoteką.

Wypisy z ksiąg wieczystych

     Wypis z księgi wieczystej przedstawia ostatni stan wpisów. Może być wydany na żądanie osób zainteresowanych, sądu, prokuratora, notariusza, organu rządowej administracji ogólnej oraz zarządu gminy. Wymienione osoby mogą także żądać wydania odpisów dokumentów, które znajdują się w aktach księgi.