Młodociani (nieletni) pracownicy, ich uprawnienia w pracy i zasady zawierania umów.

Młodociany pracownik to osoba mająca ukończone 16 lat, ale nie mająca ukończonych 18 lat. Zasadą jest, że zatrudnianie osób, które nie ukończyły 16 lat jest zabronione – poza paroma wyjątkami.

Wyjątkowo można zatrudnić młodocianego, który nie ukończył gimnazjum oraz osobę poniżej 16 r. życia, która ukończyła bądź nie ukończyła gimnazjum. Co do zasady jest możliwe zatrudnianie tylko tych, którzy ukończyli co najmniej gimnazjum oraz przedstawią świadectwo lekarskie stwierdzające brak zagrożeń dla zdrowia w związku z wykonywaniem pracy danego rodzaju.

Przygotowanie zawodowe i jego formy

Można wyróżnić dwie formy przygotowania zawodowego – naukę zawodu i przyuczenie do wykonywania określonej pracy Młodociany nieposiadający kwalifikacji zawodowych nie może być zatrudniony w celu nauki zawodu, a wyłącznie w celu przyuczenia do wykonywania określonej pracy. Jako trzecią formę wyróżnia się rzemieślnicze przygotowanie zawodowe.

Nauka zawodu obejmuje praktyczną naukę zawodu, a jej celem jest przygotowanie do pracy w charakterze czeladnika lub wykwalifikowanego pracownika. Praktyczna nauka zawodu jest organizowana przez pracownika w oparciu o umowę o pracę. Dodatkowo, młodociany ma obowiązek dokształcania teoretycznego – w szkole lub w formach pozaszkolnych.

Przyuczenie do wykonywania określonej pracy może dotyczyć wybranych praz związanych z nauką zawodu. Prace te są określone w klasyfikacji zawodów szkolnictwa zawodowego. Rzemieślnicze przygotowanie zawodowe jest zaś dostępne wyłącznie u pracodawcy będącego rzemieślnikiem, w zawodzie odpowiadającym rodzajowi rzemiosła, nieujętym w klasyfikacji zawodów szkolnictwa zawodowego, ale w klasyfikacji zawodów i specjalności dla potrzeb rynku pracy.

Poza przygotowaniem zawodowym zatrudnianie młodocianego jest możliwe przy wykonywaniu lekkich prac.

Zawieranie umów z młodocianymi

mlodociani_pracaUmowa o pracę z młodocianym powinna być zawarta na piśmie. W jej treści wskazuje się rodzaj przygotowania zawodowego, a także czas trwania i miejsce odbywania przygotowania zawodowego, sposób dokształcania teoretycznego i wysokość wynagrodzenia. Należy podkreślić, że co do zasady pracodawca powinien zawrzeć umowę na czas nieokreślony. W drodze wyjątku, gdy zatrudnia on więcej młodocianych może zawrzeć umowę na czas określony, nie krótszy niż 36 miesięcy.

Rozwiązanie umowy za wypowiedzeniem przez pracodawcę zostało ograniczone przez ustawodawcę. Może ono nastąpić wyłącznie z przyczyn wskazanych w Kodeksie pracy, a mianowicie:
– w razie ogłoszenia likwidacji lub upadłości pracodawcy
– w przypadku reorganizacji zakładu pracy uniemożliwiającej kontynuowanie przygotowania zawodowego
– w sytuacji, gdy młodociany nie wypełnia obowiązków wynikających z umowy o pracę lub obowiązku dokształcania się, mimo zastosowania wobec niego środków wychowawczych
– gdy zostanie stwierdzona nieprzydatność młodocianego do pracy, w zakresie której odbywa przygotowanie zawodowe
Okres wypowiedzenia jest zależny od stażu młodocianego u pracodawcy, u którego odbywa on przygotowanie zawodowe. Poza tym, strony mogą rozwiązać umowę na podstawie porozumienia. Wówczas nie jest wymagane zachowanie okresów wypowiedzenia. Nie jest to wymagane także w przypadkach, gdy pracodawca rozwiązuje umowę o pracę bez wypowiedzenia – z winy bądź bez winy młodocianego pracownika.