Niewykonanie i nienależyte wykonanie zobowiązania. Co to jest? Czym grozi?

Skutki niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania są związane z odpowiedzialnością kontraktową.

Dłużnik, który zachowuje się niezgodnie z treścią zobowiązania nie zaspokaja interesu wierzyciela. W związku z tym główny cel zobowiązania nie zostaje zrealizowany. Dłużnik może wystąpić na drogę sądową doprowadzając do przymusowego wykonania zobowiązania zgodnie z jego treścią. Z naruszeniem zobowiązania jest związana odpowiedzialność odszkodowawcza zwana kontraktową.

Przesłanki odpowiedzialności kontraktowej

Odpowiedzialność kontraktowa powstaje po ziszczeniu się trzech przesłanek. Jedną z nich jest wystąpienie zdarzenia, z którym prawo łączy odpowiedzialność podmiotu. Drugą przesłanką jest powstanie szkody, zaś trzecią i ostatnią zarazem jest związek przyczynowy między zdarzeniem a szkodą. Wspomnianym zdarzeniem jest niewykonanie bądź nienależyte wykonanie zobowiązania.

Zakres odpowiedzialności kontraktowej

Dłużnik odpowiada tylko za szkody majątkowe. Jej zakres nie obejmuje natomiast szkody niemajątkowej. Odszkodowanie jest należne tylko podmiotowi, który został bezpośrednio poszkodowany w wyniku niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania. Odpowiedzialność dotyczy zarówno strat, jak i utraconych korzyści. W tym przypadku straty należy rozumieć jako wartość świadczenia utraconego przez wierzyciela, albo zmniejszoną wartość świadczenia otrzymanego od zobowiązanego. Dodatkowo, w przypadku umów wzajemnych trzeba uwzględnić wartość niewykonanego przez wierzyciela wzajemnego świadczenia. Poza tym, straty obejmują również ewentualne wydatki poniesione za zrekompensowanie szkody np. Zapłata kary umownej oraz szkody następcze. Nieco więcej trudności nastręcza określenie wartości utraconych korzyści. Należy przy tym uwzględnić prawdopodobieństwo ich uzyskania.

Powierzenie wykonania zobowiązania

Osoba zobowiązana do wykonania świadczenia może powierzyć to zadanie osobie trzeciej. Ponosi ona wówczas odpowiedzialność za działanie i zaniechanie osoby trzeciej na zasadzie ryzyka. Należy dodać, że wierzyciel może w umowie zastrzec, że dłużnik powinien wykonać świadczenie osobiście. Wprowadzenie wspomnianej zasady jest konieczne ze względu na potrzebę ochrony interesu wierzyciela. Dłużnik posługujący się innymi osobami nie może spowodować pogorszenia sytuacji wierzyciela. Dlatego też ponosi on ryzyko ich zachowań.

nienalezyte_wykonanie_zobowiazaniaRozkład ciężaru dowodu

Niewykonanie lub nienależyte wykonanie zobowiązania, a także szkoda i związek przyczynowy muszą zostać udowodnione w sądzie przez wierzyciela. Dużym ułatwieniem jest dla niego przyjęcie domniemania, że niewykonanie bądź nienależyte wykonanie zobowiązania są skutkiem okoliczności, za które odpowiedzialność ponosi osoba zobowiązana do wykonania świadczenia. Dłużnik, który nie ponosi odpowiedzialności za okoliczności musi to wykazać przed sądem, aby uniknąć zapłaty odszkodowania.