Prawo do mieszkania po rozwodzie. Komu się należy?

Rozwód powoduje ustanie obowiązków i praw związanych z istnieniem prawnego węzła małżeńskiego. Jedną z kwestii, o których rozstrzyga sąd jest prawo do mieszkania.

Prawo do mieszkania jest zaliczane do majątku wspólnego. Ustaje ono z chwilą uprawomocnienia się wyroku rozwodowego. Sąd rozstrzygając o mieszkaniu rozwiedzionych małżonków na pierwszym miejscu uwzględnia potrzeby rodziny niepełnej, która powstaje w wyniku rozwodu. Jeśli w skład dzielonego majątku wchodzi mieszkanie, które jest najważniejszym składnikiem majątku należy podjąć próbę zamiany prawa do lokalu na prawa do dwóch osobnych mieszkań.

Obowiązek spłaty

W większości przypadków nie jest to możliwe, w związku z czym mieszkanie zostaje przydzielone rodzinie niepełnej, czyli rozwiedzionemu małżonkowi, który sprawuje pieczę nad dziećmi. Małżonek, któremu nie przyznano mieszkania ma prawo do uzyskania spłaty. Należy dodać, że po kilkunastu latach trwania małżeństwa łączna wartość wykonywanej w domu pracy żony może dorównać cenie rynkowej typowego lokalu. Udział żony w majątku wspólnym małżonków może zatem zostać zwiększony, co w konsekwencji doprowadzi do umniejszenia wysokości spłat w razie przyznania jej prawa do mieszkania.

Tryby rozstrzygnięć

Rozstrzygnięcia sądu związane z prawami mieszkaniowymi rozwiedzionych małżonków mogą być podjęte:
– w wyroku rozwodowym
– w postępowaniu sądowym po rozwodzie
– w drodze pozasądowej (np. postępowanie administracyjne)

Sąd może orzec o podziale prawa do lokalu. Można dokonać go na jeden z czterech sposobów, a mianowicie poprzez podział fizyczny, podział prawny, zamianę na prawa do dwóch lokali bądź przyznanie prawa jednemu z małżonków z obowiązkiem spłaty drugiego z nich. Drugim sposobem rozstrzygnięcia jest decyzja o sposobie korzystania. Tak zwany podział quoad usum znajduje zastosowanie gdy nie dokonano podziału prawa do lokalu. Sąd może wydać decyzję o wyeksmitowaniu rozwiedzionego małżonka. Uzasadnieniem eksmisji jest rażąco naganne zachowanie uniemożliwiające wspólne zamieszkiwanie. Czwartym i ostatnim sposobem rozstrzygnięcia jest przyznanie prawa do mieszkania wyłącznie jednemu z rozwiedzionych małżonków.

prawo_do_mieszkania_po_rozwodzieRozstrzygnięcie o prawie do mieszkania w wyroku rozwodowym może być fakultatywne lub obligatoryjne dla sądu. Rozstrzygnięcie obligatoryjne, czyli obowiązkowe dotyczy orzeczenia o sposobie korzystania z mieszkania. Ma ono tymczasowy charakter. Sąd orzeka z urzędu o sposobie korzystania z mieszkania jeśli kwestia ta nie została uregulowana w inny sposób (tj. przez podział, przydział bądź eksmisję). Rozstrzygnięcie fakultatywne jest dokonywane na wniosek jednej strony. Dotyczy ono eksmisji lub podziału mieszkania. Rozstrzygnięcie może zapaść także na wspólny zgodny wniosek stron żądających podziału mieszkania, albo przyznania go tylko jednej stronie.