Przedawnienie weksla. Kiedy następuje? Jakie są skutki?

     Przedawnienie ma na celu zdyscyplinowanie wierzyciela, żeby dochodził roszczeń w określonym czasie. Kiedy okres upłynie i wierzyciel nie podejmie żadnych działań, dłużnik zwalnia się od zobowiązania. Przedawnienie weksla dotyczy roszczeń ze stosunku podstawowego i wekslowego. Stosunek podstawowy jest związany z podstawą wystawienia weksla, natomiast stosunek wekslowy wiąże się z samym wydaniem i podpisaniem weksla. Jeżeli dojdzie do postępowania przed sądem, dłużnik powinien podnieść zarzut przedawnienia. Wówczas powództwo zostanie oddalone. W przeciwnym razie sąd wyda orzeczenie zasądzające na niekorzyść dłużnika.

     Prawo wekslowe reguluje przedawnienie w sposób niepełny, zatem nieco inaczej niż w kodeksie cywilnym. Inne są też skutki przedawnienia weksla. Mają znaczenie zwłaszcza, gdy weksel in blanco pełni funkcję zabezpieczeniem. Po podpisaniu i wydaniu takiego weksla, obok podstawowego stosunku prawnego powstaje stosunek wekslowy o charakterze zabezpieczającym. Kiedy upływa termin przedawnienia, dłużnik może uchylić się od zobowiązania ze stosunku podstawowego. Wierzyciel nie ma prawa doprowadzić do egzekucji. Dług istnieje, ale dłużnik może skutecznie uchylić się od jego wykonania. Przedawnienie roszczenia ze stosunku podstawowego wpływa na stosunek wekslowy wyłącznie w przypadku weksla in blanco, a nie w przypadku weksla zupełnego.

     Weksel in blanco można uzupełnić przed upływem terminu przedawnienia. Z upływem tergo terminu wygasa upoważnienie do uzupełnienia weksla in blanco udzielonego wierzycielowi przez dłużnika wekslowego. Jeżeli wierzyciel nie może skutecznie dochodzić roszczeń wobec dłużnika z tytułu zobowiązania zawartego w wekslu, pozostają mu do wyboru dwie inne metody. Pierwszą ze strategii procesowych jest roszczenie ze stosunku podstawowego, natomiast drugą – roszczenie z bezpodstawnego wzbogacenia. Roszczenie z tytułu bezpodstawnego wzbogaceni ulega przedawnieniu z upływem trzech lat. Bieg przedawnienia liczy się od dnia wygaśnięcia zobowiązania wekslowego.

     Terminy przedawnienia są zależne od rodzaju roszczenia. Roszczenia wekslowe przeciw wystawcy weksla własnego przedawniają się po trzech latach od dnia płatności. Roszczenia posiadacza weksla przeciw żyrantom ulegają przedawnieniu po roku od dnia płatności. Roszczenia żyrantów między sobą oraz przeciw wystawcy przedawniają się po pół roku o dnia, kiedy żyrant wykupił weksel lub został pociągnięty do odpowiedzialności. Ponadto poza terminami przewidzianymi w prawie wekslowym należy uwzględnić termin przedawnienia roszczenia stwierdzonego prawomocnym orzeczeniem sądu powszechnego bądź polubownego oraz roszczenia stwierdzonego ugodą przed takim sądem. W tym przypadku roszczenia przedawniają się po 10 latach od dnia wydania orzeczenia.