Sądowy dział spadku. Co to jest? Na czym polega?

     Co do zasady podział spadku następuje poprzez zawarcie umowy między spadkobiercami, albo przez orzeczenie sądu. Osoba, która jest uprawniona do spadku, ma prawo dochodzić działu spadku przed sądem, jeśli spadkobiercy nie są zgodni w tym zakresie. Jeżeli miedzy spadkobiercami nie ma zgody w kwestii podziału spadku, można dochodzić go przed sądem rejonowym miejsca ostatniego zamieszkania spadkodawcy w postępowaniu nieprocesowym. Na początek należy spisać inwentarz. bardzo istotne znaczenie dla rozpoczęcia sądowych czynności jest moment otwarcia spadku (śmierć spadkodawcy).

     Postępowanie o dział spadku ma charakter nieprocesowy. Uczestnicy to wszyscy spadkobiercy, nawet ci, którzy zbyli udział spadku oraz zapisobiorcy zwykli. Przeprowadzenie działu przed sądem jest jedną z metod dokonania fizycznego podziału spadku i określenie schedy spadkowej każdej z uprawnionych osób. Dział spadku obejmuje całą masę spadkową. W niektórych sytuacjach można domagać się podziału jedynie wyznaczonej części spadku. Dzieje się tak w przypadku, gdy istnieją wątpliwościom co do tego, czy wszystkie przedmioty wchodzące w skład spadku należały do spadkodawcy. Wartość elementów składowych spadku jest ustalana zgodnie z cenami obowiązującymi w dniu wydania orzeczenia. Sprzeczność między spadkobiercami w zakresie wartości przedmiotów spadku stwarza możliwość powołania biegłego przez sąd. Nie jest to korzystne dla uczestników, bo znacznie wpływa na wzrost kosztów sądowych. W przypadku sprzeczności oświadczeń składanych przez spadkobierców sąd dąży do wyjaśnienia rozbieżności.

     Osoby, które mają możliwość wystąpienia z wnioskiem o dział spadku to spadkobierca, nabywca spadku, Rzecznik Praw Obywatelskich i prokurator. Opłata za wniesienie wniosku jest stała. Wynosi 500 zł. Jeśli wniosek zawiera zgodny projekt działu spadku, opłata jest niższa – wynosi 300 zł. Sąd dokonuje podziału spadku poprzez podział fizyczny, cywilny lub przyznanie przedmiotu jednemu lub kilku spadkobiercom z koniecznością ustalenia obowiązku spłaty pozostałych uprawnionych. Podział fizyczny obejmuje wszystkie przedmioty wchodzące w skład spadku. Zostają rozdzielone między spadkobierców zgodnie z przysługującymi im udziałami. Podział cywilny składników majątkowych jest sprzedażą majątku spadkowego i rozdzieleniem uzyskanej ze sprzedaży sumy między wszystkich spadkobierców, proporcjonalnie do ich udziałów. Sąd zawsze bierze pod uwagę możliwość podziału spadku zaproponowany przez spadkobierców. Odrzuci je, jeśli są sprzeczne z prawem, albo godzą w interesy uprawnionych do spadku.

     Należy wspomnieć jeszcze o dziale uzupełniającym. Tak zwany podział uzupełniający występuje, jeśli do masy spadkowej weszły przedmioty objęte wspólnością majątkową małżonków, ale zostały pominięte bądź niezgłoszone do podziału. Spadkobiercy jednego z małżonków mogą wystąpić z wnioskiem o taki podział.