Sprzedaż praw autorskich. Co to jest? Na czym polega?

Prawa autorskie można podzielić na dwie grupy, a mianowicie na autorskie prawo osobiste oraz autorskie prawa majątkowe.

Autorskie prawo osobiste jest więzią twórcy z utworem niograniczoną w czasie. Nie można zrzec się tego prawa, ani się go wyzbyć. Rola tego uprawnienia polega na ochronie uprawnień autora innych niż ekonomiczne. Wszelkie czynności prawne polegające na pozbawieniu twórcy autorskiego prawa osobistego są nieważne, ponieważ pozostają sprzeczne z ustawą. Jego zakres obejmuje między innymi prawo do autorstwa, oznaczania utworu nazwiskiem lub pseudonimem, prawo do nadzoru nad sposobem korzystania z utworu.

Autorskie prawa majątkowe są natomiast uprawnieniami o charakterze ekonomicznym i zostały one ukształtowane w prawie na wzór prawa własności. Są one skuteczne wobec wszystkich, a prawo do korzystania z dzieła i rozporządzania nim przysługuje wyłącznie twórcy. Osoba trzecia, która chce korzystać z utworu musi najpierw uzyskać zgodę twórcy, albo osoby, na jaką przeniósł on swoje prawa. Autorskie prawa majątkowe obejmują między innymi prawo do wynagrodzenia za korzystanie z utworu przez osobę trzecią.

Zasady sprzedaży praw autorskich

Jak zostało wspomniane wyżej, tylko majątkowe prawa autorskie są zbywalne, a zatem wyłącznie one mogą być przedmiotem obrotu. Przechodzą one na inne osoby w drodze dziedziczenia, albo na podstawie odpowiedniej umowy. Nabywca autorskich praw majątkowych również ma prawo do ich zbycia (tzw. zasada przenoszalności). Wyjątkowo nie jest to możliwe, gdy w umowie strony wyraźnie zastrzegą, że nabywca nie ma prawa do dalszego przeniesienia nabytych praw. Od przeniesienia autorskich praw majątkowych należy odróżnić przeniesienie egzemplarza utworu. Nie powoduje ono przejścia autorskich praw do utworu w automatyczny sposób. Żeby było to możliwe strony muszą określić taki skutek w umowie.

Umowa rozporządzająca i licencyjna

sprzedaz_praw_autorskichSprzedaż majątkowych praw autorskich odbywa się na podstawie umowy rozporządzającej. Powoduje ona przeniesienie praw autorskich na osobę trzecią. Umowa licencyjna polega natomiast na tym, że twórca jedynie zezwala stronie na skorzystanie z jego utworu zachowując prawa autorskie. Konieczne jest dokładne ustalenie zakresu korzystania z utworu (umowa licencyjna) oraz zakresu autorskich praw majątkowych nabywanych przez stronę umowy (umowa rozporządzająca). W przeciwnym razie sfery korzystania z utworu (tzw. pola eksploatacji) będą należeć do twórcy, podobnie jak niewymienione uprawnienia należące do grona autorskich praw majątkowych. Autor ma prawo do wynagrodzenia za każde pole eksploatacji.

Dodatkowo, jeżeli strony nie określą w umowie wyraźnie, że jest nieodpłatna, uważa się ją za odpłatną, nawet w braku określenia wysokości wynagrodzenia. Umowa rozporządzająca musi być zawarta w formie pisemnej. W przeciwnym razie będzie ona nieważna. Wymóg ten nie odnosi się natomiast do umowy licencyjnej, ale w praktyce zachowanie tej formy jest konieczne, aby móc precyzyjnie określić zakres korzystania z utworu.