Umowa ubezpieczenia. Na co zwrócić uwagę przed podpisaniem?

Umowa ubezpieczenia jest jedynym źródłem powstania stosunku ubezpieczeniowego zarówno w przypadku ubezpieczeń dobrowolnych, jak i obowiązkowych.

Umowy obowiązkowe obejmują obejmują ubezpieczenie odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych za szkody powstałe w związku z ich ruchem oraz ubezpieczenie odpowiedzialności cywilnej z tytułu posiadania gospodarstwa rolnego, a także ubezpieczenie budynków wchodzących w jego skład od zdarzeń losowych. Obowiązek posiadania ubezpieczenia od odpowiedzialności cywilnej spoczywa także na pewnych grupach zawodowych, np. doradcach podatkowych, pośrednikach w obrocie nieruchomościami, lekarzach, adwokatach, radcach prawnych.

Umowa ubezpieczenia

Ubezpieczyciel zobowiązuje się w zakresie swego przedsiębiorstwo do spełnienia określonego świadczenia w razie zajścia przewidzianego w umowie wypadku, a ubezpieczający zobowiązuje się płacić składki. Ubezpieczyciel i ubezpieczony są stronami umowy, ale podmiotem stosunku ubezpieczenia są także osoby trzecie, na rzecz których została zawarta umowa, czyli ubezpieczeni. Gdy ubezpieczający zawiera umowę we własnym imieniu i we własnym interesie, to jest on zarazem ubezpieczonym.

Należne odszkodowanie w formie pieniężnej jest wypłacane w razie wystąpienia wypadku ubezpieczeniowego. Pod tym pojęciem należy rozumieć zdarzenie losowe, przyszłe i niepewne oraz niezależne od woli ubezpieczonego. Nastąpienie zdarzenia powoduje uszczerbek w osobistych lub majątkowych dobrach, albo zwiększenie się potrzeb majątkowych po stronie osoby objętej ochroną ubezpieczeniową.

Zawierając umowę ubezpieczenia na życie na cudzy rachunek wymagana jest zgoda ubezpieczonego. Podobnie jest w przypadku zmiany umowy. Zmiana nie może naruszać praw ubezpieczonego i osoby uprawnionej do otrzymania sumy ubezpieczenia. Ubezpieczony nie zawsze jest imiennie wskazany w umowie, bo jeśli nie jest to konieczne do określenia przedmiotu ubezpieczenia nie trzeba umieszczać takich informacji. Ubezpieczony posiada bezpośrednie roszczenie do ubezpieczyciela.

Ubezpieczający może wskazać w umowie jedną bądź więcej osób uprawnionych do otrzymania sumy ubezpieczenia. Może także zawrzeć umowę ubezpieczenia na okaziciela. Umowa ubezpieczenia nie wymaga zachowania szczególnej formy, niemniej powinna być stwierdzona odpowiednim dokumentem ubezpieczenia, np. polisą.

Ogólne warunki ubezpieczenia

Ogólne warunki ubezpieczenia (tzw. OWU) są dokumentem, z którego treścią powinien zapoznać się klient towarzystwa ubezpieczeniowego przed zawarciem umowy. Zakład ubezpieczeń sam ustanawia ogólne warunki ubezpieczenia. Powinny one zostać określone jasno i precyzyjnie. Wątpliwości interpretacyjne należy rozstrzygać na korzyść ubezpieczonego. Ogólne warunki ubezpieczenia określają między innymi:
– rodzaj i przedmiot ubezpieczenia
– warunki zmiany sumy ubezpieczenia i sumy gwarancyjnej
– prawa i obowiązki stron
– zakres odpowiedzialności zakładu ubezpieczeń
– sposób ustalania rozmiaru szkody
– sposób określenia sumy odszkodowania i innego świadczenia
– sposób ustalania i opłacania składki
– metodę i sposób indeksacji składek
– tryb i warunki dokonania zmiany umowy ubezpieczenia
– przesłanki i terminy wypowiedzenia umowy

Obowiązki stron

Głównym obowiązkiem ubezpieczającego jest zapłacenie składki. Jej wysokość jest obliczana za czas trwania odpowiedzialności ubezpieczyciela. Jeżeli przed upływem okresu zawarcia umowy stosunek ubezpieczenia wygaśnie ubezpieczony ma prawo do zwrotu składki za okres niewykorzystanej ochrony ubezpieczeniowej. Zwykle składkę należy uiścić jednocześnie z zawarciem umowy. Ubezpieczający ma także obowiązek zawiadomienia ubezpieczyciela o wypadku.

uowa_ubezpieczeniaUbezpieczyciel ma natomiast obowiązek spełnienia świadczenia określonego w umowie w razie zajścia wypadku ubezpieczeniowego. Odszkodowanie ubezpieczeniowe obejmuje rzeczywistą stratę ubezpieczonego. Strony mogą umówić się, że odszkodowanie obejmie także utracone korzyści.

Działalność ubezpieczeniowa

Działalność ubezpieczeniowa może być prowadzona wyłącznie przez zakłady ubezpieczeń działające w formie spółki akcyjnej, albo towarzystwa ubezpieczeń wzajemnych. Ponadto prowadzenie działalności ubezpieczeniowej wymaga posiadania zezwolenia Komisji Nadzoru Finansowego.