Użyczenie. Co to jest? Jak spisać umowę?

Umowa użyczenia należy do grona umów realnych. Do jej zawarcia potrzebne jest wydanie rzeczy biorącemu oraz złożenie oświadczeń woli.

Na podstawie umowy użyczenia komodant zobowiązuje się zezwolić komodatariuszowi na bezpłatne używanie określonej rzeczy. Oddaje mu ją na czas określony lub nieokreślony. Zobowiązanym jest wyłącznie komodant, zatem umowa jest jednostronnie zobowiązująca i nie należy do umów wzajemnych.

Użyczenie a inne umowy

Główną różnicą między najmem a użyczeniem jest nieodpłatny charakter użyczenia. Nieodpłatny charakter ma też darowizna. Niemniej darczyńca w przeciwieństwie do komodanta uszczupla swój majątek. Użyczona rzecz (przedmiot, nieruchomość) w dalszym ciągu pozostaje w majątku użyczającego. Umowa użyczenia nie powinna być też utożsamiana z precarium, które jest stanem faktycznym, a ponadto jest ono odpłatne z możliwością żądania zwrotu. Użyczenie nie może być przez komodanta dowolnie odwołane, jeśli w umowie użyczenia strony tego nie postanowią.

Obowiązki i uprawnienia stron

Użyczający ma obowiązek znoszenia tego, że komodatariusz używa przedmiotu użyczenia. Ponadto jest on zobowiązany do powstrzymania się od działań, które utrudniłyby komodatariuszowi wykonywanie swojego uprawnienia. Osoba biorąca rzecz w używanie nie może żądać dokonania nakładów i domagać się ochrony przed roszczeniami osób trzecich. Odpowiedzialność użyczającego za wady rzeczy jest ograniczona tylko do tych wad, które wyrządziły biorącemu szkodę. Podstawowym warunkiem odpowiedzialności jest niezawiadomienie komodatariusza o wiadomych mu wadach ukrytych. Użyczający może uwolnić się od odpowiedzialności poprzez wykazanie, że komodatariusz mógł z łatwością zauważyć wady.

Komodatariusz może korzystać z rzeczy zgodnie z jej przeznaczeniem i właściwościami. Nie posiada on uprawnienia do przekazania jej osobie trzeciej. Komodatariusz ponosi zwykłe koszty używania rzeczy użyczonej. Jej stan w chwili oddania użyczającemu nie może być pogorszony, przy czym nie dotyczy do normalnego zużycia rzeczy. Komodatariusz ponosi zaostrzoną odpowiedzialność za utratę i uszkodzenie użyczonej rzeczy ze względu na nieodpłatny charakter umowy. Odpowiada on także wtedy, gdy szkoda została spowodowana przez zdarzenie niezawinione przez niego, ale które nie nastąpiłoby gdyby dopełnił on swoich obowiązków.

Wygaśnięcie umowy użyczenia

Umowa użyczenia zawarta na określony czas wygasa z upływem terminu określonego w umowie. Jeżeli zaś umowa użyczenia została zawarta na nieokreślony czas wygaśnięcie następuje w przypadku, gdy:
– komodatariusz uczynił z rzeczy użytek odpowiadający umowie
– upłynął czas, w którym mógł uczynić użytek określony w umowie
W umowie użyczenia zawartej na czas nieoznaczony należy określić cel, dla którego użyczający zezwolił komodatariuszowi na używanie rzeczy. Strony mogą określić w umowie także inne przyczyny zakończenia stosunku prawnego. Przedwczesne zakończenie użyczenia jest możliwe, gdy:
– komodatariusz używa rzeczy w sposób niewłaściwy
– komodatariusz powierzył rzecz osobie trzeciej
– rzecz stanie się potrzebna użyczającemu z przyczyn, które nie były znane w chwili zawierania umowy

Roszczenia stron umowy przedawniają się po upływie roku. Termin przedawnienia należy liczyć od dnia zwrotu rzeczy.

Jak napisać umowę użyczenia?

Na wstępie należy umieścić datę i miejsce zawarcia umowy oraz dane osobowe stron umowy.

Podsumowując powyższe rozważania na temat umowy użyczenia, praw i obowiązków stron oraz okoliczności wygaśnięcia stosunku można uznać, że w dokumencie muszą znaleźć się następujące postanowienia:
– oświadczenie użyczającego, że zobowiązuje się on do użyczenia i dania w bezpłatne używanie biorącemu do używania określony przedmiot
– oświadczenie biorącego, że przyjmuje użyczenie
– określenie terminu umowy (np. umowa zostaje zawarta na czas 14 dni, umowa zostaje zawarta na czas nieoznaczony)
– oświadczenie biorącego, że odebrał przedmiot użyczenia oraz rzecz jest kompletna, zdatna do użytku oraz biorący w użyczenie nie ma żadnych zastrzeżeń z tego tytułu
– postanowienie dotyczące kwestii naprawy i stanu rzeczy w dniu zwrotu
– miejsce i termin zwrotu rzeczy

umowa_uzyczeniaTermin zwrotu rzeczy powinien zostać określony datą dzienną, a w przypadku umowy zawartej na czas nieokreślony trzeba dokładnie określić cel użyczenia. Spełnienie się celu jest podstawą do zwrotu użyczonej rzeczy. Zaleca się zawieranie umów użyczenia na czas określony, ze względu na to, że łatwiej użyczającemu dochodzić swoich roszczeń. W umowie nie trzeba zamieszczać postanowienia, że w kwestiach nieuregulowanych w niej mają zastosowanie przepisy Kodeksu cywilnego. Przepisy Kodeksu cywilnego są powszechnie obowiązujące. Obowiązują one strony bez względu na to, czy w umowie zostanie zawarta klauzula, która do nich odsyła.

Umowa musi zostać podpisana przez strony. Podpis musi znaleźć się pod treścią umowy. W przeciwnym razie postanowienia znajdującego się pod podpisem zostaną uznane za nieważne.