Polskie tradycje bożonarodzeniowe – które z nich zagoszczą w twoim domu?

Święta Bożego Narodzenia są silnie zakorzenione w polskiej tradycji oraz są nieodłącznym elementem życia większości społeczności. Zwyczaje świąteczne zmieniały się na przestrzeni lat, ale ich istota pozostała niezmienna.

Boże Narodzenie jest w tradycji chrześcijańskiej świętem upamiętniającym narodziny Jezusa Chrystusta. Stałe, liturgiczne święto przypada 25 grudnia według kalendarza gregoriańskiego oraz jest ono poprzedzone adwentem. Okres oczekiwania trwa dokładnie cztery niedziele. Święta Bożego Narodzenia rozpoczynają się od Wigillii, która odbywa się wieczorem 24 grudnia. Zgodnie z polską tradycją w tym dniu obowiązuje post jakościowy, czyli bezmięsny. Po pojawieniu się na niebie pierwszej gwiazdki odbywa się uroczysta kolacja. Tradycja została wprowadzona na pamiątkę gwiazdy prowadzącej Trzech Króli do stajenki. O północy odbywa się uroczysta msza zwana Pasterką. Następny dzień jest zwany Bożym Narodzeniem, a 26 grudnia obchodzimy drugi dzień świąt na pamiątkę św. Szczepana. Był on pierwszym męczennikiem za wiarę chrześcijańską.

Wigilia Bożego Narodzenia

Wieczerza wigilijna (łac. vigilia – oczekiwanie) jest dniem poprzedzającym święto Bożego Narodzenia, który kończy okres adwentu. Jej korzenie sięgają obchodów Saturnaliów w starożytnym Rzymie. Zgodnie z tradycją wierzerza wigilijna rozpoczyna się wraz z pierwsza gwiazdką. Kolacja powinna rozpocząć się modlitwą i czytaniem fragmentu Ewangelii w św. Mateusza lub Łukasza dotyczącego narodzin Jezusa. W polskiej tradycji zakorzeniła się też tradycja łamania się opłatkiem z równoczesnym składaniem sobie życzeń. Na stole przykrytym białym obrusem z wiązką sianka pod spodek trzeba ustawić jedno, dodatkowe nakrycie. Według zwyczaju jest ono przeznaczone dla niezapowiedzianego gościa.

Wigilijne potrawy

W kwestii potraw ustawionych na wigilijnym stole przyjęła się zasada co dom, to obyczaj. Przygotowanie 12 wigilijnych potraw dla rodziców i dwójki dzieci nie jest dobrym pomysłem. Zwykle przygotowuje się około 8 – 9 potraw. Tradycyjny kanon potraw wigilijnych jest ściśle związany ze staropolską kuchnią. Przepisy kulinarne również zostały nieco zmodyfikowane przez domowe gospodynie. Wśród tradycyjnych dań pojawiających się na wigilijnym stole należy wymienić takie potrawy, jak:
– barszcz czerwony z uszkami
– zupa grzybowa
– zupa owocowa
– zupa rybna
– karp smażony
– karp w galarecie
– kapusta z grochem
– pierogi z kapustą i grzybami
– kluski z makiem, cukrem i miodem
– kompot z suszonych owoców
– kulebiak (zupa migdałowa)
– kutia

Niektóre potrawy są dość specyficzne i nie zawsze odpowiadają gustom domowników. Dlatego też zamiast karpia można podawać dorsza lub inną rybę. Najważniejsze jest to, aby potrawy wigilijne był postne. Nie powinny zawierać mięsa i tłuszczów zwierzęcych, na co wskazuje polska tradycja. Według obowiązujących przepisów prawa kościelnego w wigilię Bożego Narodzenia nie obowiązuje wstrzemięźliwość od pokarmów mięsnych.

polskie_tradycje_bozonarodzenioweWyjątkowe zwyczaje wigilijne

W wigilię nie powinniśmy się kłócić z innymi. Należy okazywać sobie życzliwość. Zapominamy natomiast o tradycji umieszczenia w jednymu uszku w barszczu grosza. Ten, komu trafił się pieniążek miało dopisywać szczęście przez cały najbliższy rok. Inny zwyczaj wskazuje na to, aby spróbować każdej z dwunastu wigilijnych potraw,aby nie zabrakło dobrobytu w nadchodzącym roku. Niektórzy chowają do portfela łuskę z karpia wierząc, że zapewni im to szczęście. Najbardziej znanym zwyczajem jest obdarowywanie siebie prezentami. Na wsi gospodarz udawał się o północy do obory, ponieważ według tradycji zwierzęta mówiły wówczas ludzkim głosem.

Pasterka

Msza pasterska jest uroczystą mszą świętą odprawianą w nocy z 24 na 25 grudnia najczęściej o północy. Pasterka upamiętnia czas oczekiwania i modlitwy pasterzy, którzy zmierzali do Betlejem. W Polsce uchodzi ona za jedną najbardziej istotnych świątecznych tradycji.