Magurski Park Narodowy. W sercu Beskidu Niskiego.

     Magurski Park Narodowy powstał w 1995 roku, obejmując najcenniejszy pod względem walorów przyrodniczych obszar Beskidu Niskiego. Rozciąga się na grzbiecie Magury Wątkowskiej, obejmując także pojedyncze wzniesienia rozdzielone dolinami potoków Wisłoki. Rzeka zwana również Wysłoką płynie przez Pogórze Jasielskie i Dolinę Dolnej Wisłoki oraz przez Kotlinę Jasielsko – Krośnieńską, gdzie wpada do Wisły. Na rzece jest uprawiana turystyka kajakowa, a górna część jej dorzecza została objęta ochroną w ramach Magurskiego Parku Narodowego.

     Beskid Niski jest pasmem górskim stanowiącym część Beskidów Środkowych, rozciągającym się między Przełęczą Tylicką i Przełęczą Łupkowską. Pełni rolę pasma granicznego Polski i Słowacji. Najwyższym wzniesieniem w granicach polskich jest masyw Lackowa osiągający wysokość równą 997 m n.p.m. Beskid Niski wyróżnia się przewagą szerokich i kopulastych grzbietów oraz niskimi i łatwo dostępnymi przełęczami. Warto wiedzieć, że przez Przełęcz Dukielską przebiega historyczny szlak, który łączy ziemie po obu stronach Karpat. Przełęcz ważna ze strategicznego punktu widzenia była miejscem, gdzie rozegrano wiele bitew, zwłaszcza podczas I i II wojny światowej. Ruch turystyczny skupia się głównie w przełomowej dolinie Wisłoki. Ciekawym zakątkiem Beskidu Niskiego jest również rezerwat Kornuty na Magurze Wątkowskiej, gdzie występują stanowiska kosodrzewiny uchodzące za reliktowe. W Beskidzie Niskim występuje wiele źródeł wód mineralnych, przy których obecnie rozwijają się znane polskie uzdrowiska, między innymi Rymanów i Iwonicz.

     Park położony tuż przy granicy ze Słowacją słynie z licznych form skałkowych, które można odnaleźć przemierzając rozległe kompleksy leśne, będące częścią Puszczy Karpackiej. Rozciąga się na obszarze południowej Polski. Pierwotnie występowała na terenie całych Karpat, poza najwyższymi partiami Babiej Góry, Tatr i Bieszczadów. Obecnie tereny leśne zostały znacząco zmniejszone, co jest skutkiem wylesiania ziemi pod uprawy, a także niewłaściwą gospodarką leśną. Największe, a zarazem najbardziej zwarte kompleksy leśne znajdują się w Beskidzie Śląskim i Żywieckim. Najbardziej cenne zostały objęte ochroną rezerwatową i w ramach parków narodowych. Skład gatunkowy drzewostanu został silnie zmieniony. Pierwotnie występowały tam lasy bukowe i bukowo – jodłowe, a także bory jodłowo – świerkowe. Dziś zostały one zastąpione monokulturą sosny i świerka. Puszcza Karpacka jest ostoją niedźwiedzia brunatnego, jeleni, dzików i wilków, a także węża Eskulapa, kruka, puchacza i bociana czarnego. Obecnie tereny Puszczy Karpackiej są zapleczem dla przemysłu drzewnego Polski, w zakresie produkcji węgla drzewnego i pozyskiwania grubizny.

     Szata roślinna Magurskiego Parku Narodowego obejmuje pogórze i regiel dolny. Występują tam liczne gatunki chronione, między innymi cis i kozłek trójlistkowy, a także stanowiska gatunków subalpejskich, np. kosodrzewiny i modrzyka górskiego. Park jest siedliskiem wielu zwierząt, szczególnie gadów i płazów. Nad głowami turystów przemierzających park przelatują trzmielojady, orliki krzykliwe i orły przednie. Las objęty ochroną jest siedliskiem niedźwiedzi, wilków, jenotów i rysia. W rzekach można zobaczyć bobry.

     Walory przyrodnicze nie są jedynym powodem, dla którego warto wybrać się do Magurskiego Parku Narodowego. Na turystów czekają zabytki i atrakcje przygotowane przez zarząd parku. U stóp Magury Wątkowskiej pełniącej rolę otuliny parku znajdują się pozostałości grodziska w Brzezowej, będącego najstarszym śladem osadnictwa w rejonie. Na Górze Zamkowej zachowały się natomiast fragmenty średniowiecznego, kamiennego fortalicjum datowanego na okres czternastego i piętnastego wieku. Warte zobaczenia są również zabytki architektury sakralnej reprezentującej styl zachodniołemkowski. W Krempnej, Bartnym, Kotani i Wołowcu znajdują się piękne cerkwie. W niektórych wsiach można zobaczyć tak zwane chyże będące oryginalnymi chatami łemkowskimi.

     Jedną z atrakcji turystycznych jest ośrodek edukacyjny i muzeum w Krempnej. Znajduje się tam sala ekspozycyjna, gdzie jest wystawiany spektakl przyrodniczy obrazujący historię kształtowania się przyrody parku. Obok znajduje się sala przyrodnicza i korytarze z wieloma stałymi i czasowymi wystawami. Przez Magurski Park Narodowy przebiega szlak architektury drewnianej zwany Trasą sanocko – dukielską. Szlak o długości 113 km biegnie z Sanoka do Rzepedzi, Komańczy, Dukli, o Kremonej. Dalej wiedzie przez Nowy Żmurgród do Pielgrzymki. Szlak przebiega przez obszary zamieszkiwane dawniej przez ludność łemkowską oraz prezentuje dwa główne typy łemkowskiego budownictwa sakralnego, a mianowicie nurt wschodniołemkowski i zachodniołemkowski. Pierwszy nurt jest reprezentowany przez świątynie w Komańczy, Rzepedzi i Turzańsku. Drugi styl jest natomiast reperezentowany przez cerkwie znajdujące się w Pielgrzymce, Krempnej i Kotani.