Dieta a dializy. Co można jeść? Czego unikać?

     Dializoterapia znajduje zastosowanie w leczeniu ostrej i przewlekłej niewydolności nerek. Służy oczyszczaniu krwi z nadmiaru toksyn. Wśród metod dializacyjnych wyróżnia się hemodializę i dializę otrzewnową.

Ogólne zalecenia dietetyczne

     Około 40% osób poddawanych dializie jest niedożywionych. Występują u nich niedobory białkowe, co wynika z upośledzenia ogólnej sprawności, a także sprawności nerek i zaburzeń hormonalnych. Niedobór białek może wynikać także z nasilenia się niedokrwistości oraz zaburzeń biochemicznych. Dieta powinna dostarczać dziennie około 2000 – 25000 kcal. Podaż energii jest szczególnie istotna w przypadku mocznicy będącej stanem hiperkatabolicznym.

     Podstawowym źródłem energii powinny być węglowodany pochodzące z mąki, makaronu i kasz. Pacjent poddawany hemodializie powinien otrzymywać około 50% energii z węglowodanów. Chorzy leczeni dializą otrzewnową muszą uzyskiwać około 40% energii z cukrów.

     Białka powinny obejmować około 12-15% dobowego zapotrzebowania energetycznego. Poleca się spożywanie pełnowartościowych produktów, np. mleka, twarogu, jaj, mięsa i ryb. Należy przestrzegać zalecanej dawki dobowej białek, ponieważ ich niedobór prowadzi do niedożywienia, zaś nadmiar może spowodować toksemię.

     Przewlekła niewydolność nerek prowadzi do zaburzeń lipidowych, które są następstwem nietolerancji cukrów i hiperinsulinemii. Zmniejsza się frakcja HDL, a zwiększa stężenie cholesterolu LDL prowadzącego do miażdżycy. Zaleca się takie tłuszcze, jak oliwa z oliwek, olej słonecznikowy, niewielkie ilości masła i miękkie margaryny. Tłuszcze powinny dostarczać około 30% – 35% energii w przypadku dializy pozaustrojowej oraz około 35%-40% energii w przypadku dializy otrzewnowej.

Zaburzenia przemiany węglowodanów

     W okresie adaptacyjnym występują zaburzenia przemiany węglowodanowej. Mogą utrzymywać się w dalszym okresie leczenia. Skrobia jest podstawowym węglowodanem w diecie. Bardzo wolno rozkłada się do postaci cukrów prostych, zapobiegając tym samym hiperglikemii i hiperinsulinemii. Glukoza, fruktoza i sacharoza są cukrami szybko przyswajalnymi. Jeżeli spożywa się je w nadmiernej ilości, to zostają łatwo zmienione w tłuszcz, który odkłada się w organizmie. Dieta powinna zawierać około 30 g błonnika pokarmowego. Poprawia pracę jelit oraz zmniejsza stężenie cholesterolu.

Minerały w diecie

     Chory poddawany dializie cierpi na niedobór wapnia, magnezu, cynku i żelaza, natomiast ma w nadmiarze sód, potas i fosfor. Kontrola poziomu potasu w diecie jest bardzo istotna. Należy ograniczyć jego podaż do około 1500 – 2000 mg dziennie, żeby nie doszło do zatrzymania czynności serca. Chcąc uniknąć nadmiaru fosforu, trzeba wykluczyć ser żółty, podroby, orzech, szynkę i groch z diety. Ograniczenie sodu również jest konieczne, ponieważ zapobiega pragnieniu występującemu z reguły u chorych dializowanych. Należy suplementować wapń w ilościach wynoszących około 1-1,5 g dziennie.

Niedobór witamin

     Dializa sprzyja występowaniu niedoborowi witamin rozpuszczalnych w wodzie oraz witamin A i D. Awitaminoza jest następstwem niedostatecznej podaży, niszczenia związków odżywczych podczas podwójnego gotowania oraz ich eliminacji podczas dializy. Zmniejszona ilość witamin w organizmie prowadzi do zaburzeń funkcji enzymatycznych. Witaminę D należy suplementować zgodnie ze wskazaniami lekarza. Witaminy E i K nie wymagają suplementacji, ponieważ ich zapasy w organizmie są wystarczająco duże.